Een opmerkelijke rechtszaak uit 2013 ging over een Chinese antieke pot met een onverwacht hoge waarde. Dit verhaal laat zien hoe belangrijk een juiste waardering is voor de erfbelasting, met name als er sprake is van bijzondere bezittingen zoals kunst of antiquiteiten.
Dit is een samenvatting van de uitzending op New Business Radio waar Roelof Meijer in gesprek is met Raymond Mars. Luister de uitzending »
De Chinese pot in de nalatenschap
Eind 2003 overleed meneer X, die vier kinderen als erfgenamen naliet. In 2004 dienden zij een aangifte erfbelasting in waarin een bedrag van €12.500 werd opgegeven voor sieraden, schilderijen en antiek. De inspecteur legde conform deze aangifte een aanslag op.
Wat niemand toen wist: tussen de bezittingen bevond zich een bijzondere Chinese pot. Eind 2004 werd deze pot door een taxateur geschat op €15.000. Toen de pot bij veilinghuis Christie’s werd aangeboden, verhoogde de schatting eerst naar €80.000-€100.000, vervolgens naar €300.000-€400.000, en uiteindelijk werd het minimumbod vastgesteld op €1 miljoen.
Het sprookje bereikte zijn hoogtepunt toen de Chinese pot op 12 juli 2005 in Londen werd geveild voor maar liefst €23 miljoen.
Juridische strijd over de waardering
De erfgenamen dienden na de veiling een aanvullende aangifte in met een waarde van €100.000 voor de pot. De Belastingdienst legde echter een navorderingsaanslag op waarbij de veilingopbrengst van €23 miljoen als uitgangspunt werd genomen.
De rechtbank en later het gerechtshof kwamen tot een opmerkelijke beslissing: ze namen de veilingopbrengst als uitgangspunt, maar stelden zelf de waarde op het moment van overlijden vast op €10 miljoen. Deze zaak kwam uiteindelijk bij de Hoge Raad.
Hoe waardeer je eigenlijk unieke bezittingen?
De Hoge Raad moest twee belangrijke vragen beantwoorden:
- Mag een onverwacht hoge verkoopopbrengst van ná het overlijden dienen als uitgangspunt voor de waarde op het moment van overlijden?
- Mogen rechters zelf tot een waardebepaling komen, voorbijgaand aan beschikbare taxaties?
Op beide vragen was het antwoord “ja”. In bestuursrechtspraak, waar belastingrecht onder valt, heeft de rechter een actieve rol en mag feiten toevoegen en waarderen. De rechter kwam tot een bedrag van €10 miljoen omdat uit deskundigenrapportages bleek dat de prijs voor dergelijk antiek sinds het overlijden met ongeveer 100% was gestegen.
Een les van de Chinese pot
Waardering kan een groot verschil maken bij erfbelasting. Dit geldt vooral voor unieke bezittingen zoals kunst, antiquiteiten of bedrijven, waarvoor geen vaste waarderingsmaatstaven bestaan.
In dit geval scheelde een goede onderbouwing van de waardestijging sinds het overlijden maar liefst €13 miljoen in de belastinggrondslag. Het laat zien hoe belangrijk het is om bij bijzondere nalatenschappen deskundige hulp in te schakelen en oog te hebben voor de juiste waarderingsmethoden.
De aangifte erfbelasting invullen is niet moeilijk, mits je de juiste waarden kent. Het bepalen van die waarden vraagt echter vaak om vakwerk en specialistische kennis.
Thema's in dit bericht: