Fictieve verkrijging in de erfbelasting
Raymond Mars bespreekt artikel 10 van de Successiewet aan de hand van een uitspraak van het gerechtshof Den Haag uit 2019 (ECLI:NL:GHDHA:2019:992). Die bepaling telt vermogen dat een erflater bij leven heeft overgedragen alsnog mee in de erfbelasting, wanneer hij tot aan zijn overlijden het genot ervan behield.
In december 2014 verkocht een moeder haar woning aan haar dochter en schold de koopsom kwijt met gebruik van de toenmalige jubelton. Moeder bleef in de woning wonen tot haar overlijden een jaar later, zonder daarvoor een vergoeding te betalen. De dochter liet de woning buiten haar aangifte erfbelasting, waarna de inspecteur die alsnog voor € 204.000 in de grondslag betrok.
De rechtbank stelde de dochter in het gelijk, het hof vernietigde dat oordeel. Artikel 18 Successiewet hanteert een ruim, economisch vruchtgebruikbegrip waar ook gebruik en bewoning onder vallen. De les: wie een genotsrecht behoudt, moet daarover jaarlijks werkelijk zes procent betalen. Dat geldt net zo goed voor de schenking op papier.
Tweetrapsmaking in het erfrecht
Raymond Mars bespreekt de tweetrapsmaking in het erfrecht aan de hand van een uitspraak van de Hoge Raad uit 2026 (ECLI:NL:HR:2026:813). Bij zo'n making erft de eerste persoon (de bezwaarde) onder een ontbindende voorwaarde, waarna een tweede persoon (de verwachter) pas erft zodra die voorwaarde intreedt.
In deze zaak bepaalde erflater X dat zijn kinderen P en Q zouden erven, tenzij een van hen failliet was. In dat geval gingen de kleinkinderen voor. Q zat al in faillissement toen X overleed, dus claimde zijn bewindvoerder de legitieme portie om geld in de boedel te krijgen.
De Hoge Raad oordeelde dat Q niets had verkregen: er was geen 'juridische seconde' van verkrijging. Q was volledig onterfd en de legitieme daarmee maximaal. De les: de legitieme laat zich niet omzeilen met een tweetrap.
Kan ik hier blijven wonen?
In dit uur van De dag van de financiële vrijheid bespreekt Raymond Mars met Roelof Meijer hoe het overlijden van een partner doorwerkt in de woning. Bij een huurwoning kan een medehuurder blijven zitten; zonder medehuurderschap eindigt de huur binnen twee maanden. Een koopwoning ligt ingewikkelder, want de eigendomsvorm en de financiering bepalen veel.
Doordat een woning sinds 2013 vaak uit meerdere bronnen wordt gefinancierd, ontstaan er vergoedingsrechten tussen partners. Het wettelijk erfrecht beschermt echtgenoten en geregistreerd partners via de wettelijke verdeling. Ongehuwd samenwonenden moeten zelf iets regelen met een samenlevingsovereenkomst of een testament. Voor de partnervrijstelling in de erfbelasting geldt vijf jaar samen ingeschreven staan, of een notarieel samenlevingscontract met een wachttijd van zes maanden.
Mars waarschuwt tegen fiscaal gedreven testamenten die de erfbelasting doorschuiven naar het tweede overlijden, omdat dat het resultaat afhankelijk maakt van de levensduur. Zijn advies: simuleer beide overlijdens. No-brainers bestaan niet.
Een buitensporige last
Een woning, drie kinderen die hun moeder hebben verloren. De verkoop staat op het punt afgerond te worden. Tot één van de broers de woning in brand steekt.
De verzekering keert niet uit. Op de brandstichter valt niets te halen. Wat overblijft is een stuk grond, verkocht voor € 80.500. Op papier een negatieve erfenis.
Een paar maanden later valt er post op de mat: een aanslag erfbelasting van € 6.203. De Belastingdienst kijkt namelijk alleen naar de waarde van het huis op de dag dat moeder overleed. Wat daarna gebeurt, telt fiscaal niet mee.
De erfgenaam gaat in beroep. En de rechtbank in Gelderland doet iets opmerkelijks: de aanslag wordt teruggebracht tot nul. De regels waren correct toegepast, maar leidden in dit geval tot een onredelijke uitkomst. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens biedt dan een vangnet, ook in belastingzaken.
🎙️ Raymond Mars bespreekt deze uitspraak in de podcast My Personal Finance, aflevering 'Erfrecht en Rechtspraak'. Spoel door naar 37:00 voor het hele verhaal. Luister de podcast.
Hoge Raad verduidelijkt verzorgingsvruchtgebruik voor onterfde echtgenoot tijdens scheiding
In onze podcast besprak Raymond Mars uitspraken van het Hof Den Bosch (2006) en de Hoge Raad (2007) over verzorgingsvruchtgebruik. Een man overleed tijdens zijn scheidingsprocedure, waarbij hij zijn vrouw had onterfd ten gunste van zijn broer. Omdat de scheiding nog niet was ingeschreven, kon de vrouw aanspraak maken op verzorgingsvruchtgebruik. De Hoge Raad benadrukte dat dit recht vooral op toekomstige omstandigheden moet worden gebaseerd, niet op de vroegere levensstandaard tijdens het huwelijk. Het is een minimumvoorziening, geen voortzetting van het oude leven. Mars waarschuwt voor de risico's tijdens scheidingstrajecten en adviseert tijdig het testament aan te passen en een overlijdensrisicoverzekering te overwegen voor alimentatieverplichtingen.
Luister naar deze podcast (start 33:52)
Hoge Raad bevestigt ontslag executeur wegens geobjectiveerd wantrouwen
In onze podcast besprak Raymond Mars een uitspraak van de Hoge Raad uit 2021 over het ontslag van een executeur door erfgenamen. De executeur wilde krampachtig een kunstcollectie en vakantiewoning in Finland voor de familie behouden, maar handelde daarmee niet in het belang van de erfgenamen. De Hoge Raad bevestigde dat wantrouwen als "gewichtige reden" voor ontslag moet worden geobjectiveerd met concrete feiten en gedragingen. Het simpele gevoel van wantrouwen is onvoldoende - het moet gaan om een patroon van handelen dat een vlotte afwikkeling in de weg staat. Dit onderstreept het belang van transparante communicatie en professioneel executeurschap, waarbij de executeur geen eigen belang heeft in de nalatenschap.
Luister deze uitzending op Spotify (Start op 29:05)
Hoge Raad: Bedoelingen verzekeringnemer gaan boven letterlijke polisbepalingen
In onze podcast besprak Raymond Mars een belangrijke uitspraak van de Hoge Raad uit 2018 over levensverzekeringen. Een man had zijn vervreemde dochters als begunstigden staan, maar bedoelde zijn samenlevingspartner te verzorgen. De Hoge Raad oordeelde dat de werkelijke bedoelingen doorslaggevend zijn, niet de letterlijke polisbepalingen. Deze vijf jaar durende rechtszaak had voorkomen kunnen worden door de begunstiging bij leven aan te passen. Dit onderstreept waarom er wordt gepleit voor een integrale benadering van alle voorzieningen.
Luister de uitzending hier (begin op 31:58)
De Chinese pot
Een Chinese pot uit een nalatenschap werd aangegeven voor €12.500, maar later geveild voor €23 miljoen. De Belastingdienst wilde over het volledige bedrag heffen, maar de rechter bepaalde de waarde op het moment van overlijden op €10 miljoen. Waarderingsverschillen kunnen grote impact hebben op erfbelasting, vooral bij unieke bezittingen zoals kunst of antiquiteiten. Goede onderbouwing van waarderingen kan miljoenen schelen in de belastinggrondslag.
Luister de uitzending vanaf 27:44!
De ondernemer en de nalatenschap (deel 10)
In deze laatste aflevering van de serie bespreekt Raymond Mars de bijzondere bezittingen en schulden in een ondernemerserfenis. Hij legt uit waarom een onderneming meer is dan alleen de fysieke bezittingen - het gaat ook om winstcapaciteit en goodwill. Via praktijkvoorbeelden van een fietsenwinkel en een kapsalon wordt duidelijk hoe complex de waardering van een onderneming kan zijn, vooral als deze sterk afhankelijk is van de overleden ondernemer of de bedrijfslocatie. Speciale aandacht gaat uit naar samenwerkingsverbanden zoals VOF's en het belang van goede contractuele afspraken. De aflevering sluit af met een actueel probleem: coronaschulden aan de Belastingdienst die als bevoorrechte schuldeiser een grote impact kunnen hebben op de afwikkeling van een nalatenschap.
- 1
- 2
- 3
- Volgende »